Buod Ng Banaag At Sikat !new! -

Si Delfin ay itinapon ng gobyerno dahil sa kanyang mga gawaing sosyalista. Si Felipe ay nagmongha (naging madre) sa isang kumbento, nabubuhay sa ilalim ng bulong ng pari. Ang nobela ay nagtatapos hindi sa tagumpay ng pag-ibig, kundi sa isang malungkot na katotohanan: hindi maaaring magkaisa ang dalawang taong magkaiba ang mundo—ang isang nakatingin sa liwanag ng agham at ang isa nakatingin sa liwanag ng altar.

Sa huli, . Hindi nagkatuluyan sina Delfin at Felipe. buod ng banaag at sikat

Si Delfin, sa isa sa mga pinakamakapangyarihang linya ng nobela, ay tumugon: “Kung gayon, mas mahal mo ang multo kaysa sa laman. Mas pinipili mo ang panaginip kaysa sa akin. Hindi tayo maaaring magsama sapagkat ang pag-ibig na dala mo ay tanikala, samantalang ang dala ko ay kalayaan.” Si Delfin ay itinapon ng gobyerno dahil sa

Hanggang ngayon, ang tanong ng nobela ay nananatiling paksain: Maari bang magkasama ang pag-ibig at rebolusyon? Maari bang iligtas ng sosyalismo ang isang relasyong nakatali sa lumang moralidad? Sa huli,

Sa kabila ng mga limitasyon nito, ang Banaag at Sikat ay hindi isang nobelang nabubulok sa istante ng kasaysayan. Ito ay isang sa bawat Pilipinong nahahati sa pagitan ng nakagisnang paniniwala at ng nagising na kamalayan.

Hindi ibinigay ni Lope K. Santos ang masayang sagot. Sa halip, binigyan niya tayo ng —isang sulyap sa posibilidad ng isang makatarungang mundo—at sikat —ang masakit na liwanag ng umaga na nagpapakita na ang daan tungo sa pagbabago ay puno ng iyakan at paghihiwalay. Ito ang dahilan kung bakit ito ang “Bibliya ng uring manggagawa”: hindi dahil ito ay banal, kundi dahil ito ay totoo.

Ibinigay ni Felipe ang ultimatum: “Mahal kita, Delfin. Pero hindi ko kayang mamuhay nang walang misa, walang kumpisal, walang pangakong may Diyos na nagmamahal sa akin.”